Sinterklaas en blauwsloten

Krelis Swaans weet alles van Heemkunde "Klein-Hasselt". Tijdens Textielplein DOEplein 2015 was Krelis te gast bij Inpsiratiecafé Oud-Noord als heemkundenaar en vertelde hij over de geschiedenis van Klein-Hasselt. Dit jaar geeft hij ons een persoonlijk blauwslootverhaal en een prachtige foto cadeau! 

Sinterklaas jaren vijftig. 
Ik woonde op het Hasseltplein. Een blauwsloot was de natuurlijke afscheiding van het perceel waar we woonden, Hasseltplein 15, later nr. 44. Die sloot liep onder de Kraaivensestraat door, en liep aan de andere kant van de weg in noordelijke richting verder. Het industrieterrein Noord was volop in ontwikkeling. Als eerste fabriek was daar reeds de textielfabriek van Christje Mommers gebouwd.

Blauwsloot in Hasselt (Tilburg Oud-Noord)
Bron: tilburgopdekaart.nl/kaarten/oude-kaarten/1907/

Bij sluiting van de Dongensebrug, door werkzaamheden, moest alle verkeer richting Dongen ook gebruik maken van de Kraaivensebrug, en dus was het extra druk in de Kraaivensestraat. Ook de B.B.A.-bus volgde dan deze route. En wanneer twee grotere voertuigen op dat traject moesten passeren, kwamen de fietsers in het nauw. En zo gebeurde het dat een meisje met fiets en al in de blauwsloot belanden. Geholpen door omstanders werd ze uit deze benarde positie gered en bij ons thuis kreeg ze een frisse douche en schone kleren en kon daarna haar reis naar huis vervolgen.

Kinderen Swaans, ijspret op het Wilhelminakanaal. Rechts gebouw van textielfabriek Christje Mommers Bron: Heemkunde “Klein-Hasselt”

Met Sinterklaas kreeg ik schaatsen en toevallig had het stevig gevroren. Een dik pak ijs lag op het Wilhelminakanaal, varen was onmogelijk en ook de sloten lagen dicht. Op die bevroren blauw sloot heb ik schaatsen geleerd. Eerst met één schaats en even vervolgens met twee. Daarna was het dikke pret op het Wilhelminakanaal.

Tekst: Krelis Swaans, Heemkunde "Klein-Hasselt"

Meer herinneringen aan blauwsloten

Op 8 maart lieten we de hoofdrolspelers en medebewoners van Heikant/Wever het filmpje zien dat we van ze maakten in De Kennismakerij. Het was tegelijk een vraag naar meer herinneringen. We schoven aan tafel bij Beb en Wies. 

Beb van Bercel Coolen (97) 
Blauwsloten was afvalwater van textiel. Die stonken! en die liep langs de Reitse Hoeve bij de Rooipannen. 
Als je langs een blauwsloot kwam kneep je (oe!) je neus dicht want dat stonk! 
Het was niet prettig wonen daar langs de blauwsloten. Nee, niet want als kind hebben we dat nog meegemaakt. dat was toen de riolering.
Ja, er vielen wel eens kinderen in maar ze waren niet diep. En dan konden we ze eruit halen. Ze stonken dan! 
Het stonk maar niet naar poep. Heel vies, dat wel. je kreeg het ook wel eens aan je keel van die stank. 
Ja, die wollen dekens van de fabriek werden gewassen. Dat stonk erg. Je liep er vlug langs, oe, neus dicht maar niet naar poep. 
Wij waren thuis met 10 kinderen en woonden niet recht aan een blauwsloot.
En uh ja het was net hoe de wind stond. In de stad roken ze het niet altijd. 
Mijn sterkste herinnering is het de blauwsloot bij het Leypark. En ik weet nog dat ze gedempt werden maar wanneer dat precies was, dat weet ik niet. 
Zul je zien als ik straks weer boven ben, dat ik ineens meer dingen weet om te vertellen. Da's altijd. Ja dat was het wel. In het Wilhelminapark was ook water maar dat was niet blauw. 

Wies Booaerts (84) 
Ja, ik ben niet van Tilburg he, mag ik wel wat vertellen? 
In het Blauwe meer gingen we stiekem zwemmen. Ik niet hoor, ik had geen zwempak bij me maar de zon scheen erop en 't water was dan knal blauw. Echt heel blauw. Het was na de oorlog. Komt de naam Blauwe meer ook van de blauwsloot? 

Heeft de naam het Blauwe meer te maken met de blauwsloten van vroeger? 
Weet jij of iemand die je kent het antwoord en vind je het leuk ons daarover te vertellen of erover te schrijven? Laat het ons dan weten via Blauwtilburg.nl

We zitten ook op Facebook, Pinterest en Instagram

Witte wat nen blauwslôot is? - verhalen ophalen voor Blauw Tilburg

Blauw Tilburg is een community-project met geschiedenis, water en textiel. Hoe laten we dat leven? Door verhalen, foto's en meer. Wat herinneren mensen zich nog van blauwslôoten? 

Door het ophalen van herinneringen, krijgen we een persoonlijk beeld van de tijd van de blauwslôot. Hoe zagen ze eruit? Hoe was het om te leven te midden van de blauwslôoten?

Blauwslôotverhalen ophalen 

Uitstapje naar waterstromenkaart uit 1907 in Kennismakerij
Om herinneringen en persoonlijke belevingen over de blauwslôot te horen, hebben we enkele ouderen die bij Heikant/Wever aanleunen, meegenomen naar de Kennismakerij. In september hebben we in de Kennismakerij de waterstromenkaart van Lucy Bathgate/ Levend water opgehangen. Echt leuk om te ontdekken dat deze kaart zoveel reacties uit lokt. Dat komt vast doordat je naast de oude stromen ook de straatnamen van vroeger ziet. Onze gasten waren in de tijd van de blauwslôot tussen de 5 en 10 jaar. Net oud genoeg om er herinneringen over te delen. En dat deden ze met verve!  Het filmpje volgt binnenkort!

Literatuuronderzoek 
Om ons goed in te lezen, zoeken we bibliotheken en web af naar artikelen en anekdotes. We hebben al aardig wat links verzameld. Er schijnen nogal wat mensen in een blauwslôot te zijn gevallen. Dus ik vraag me de dagen vaak af: hoe is het om blauw te zijn alsof je in een blauwslôot bent gevallen? 

Interview met Frans van de Gender
Frans van de Gender werkt als vrijwilliger bij het TextielMuseum. Hij geeft er rondleidingen en vertelt over de geschiedenis van textiel, de fabrieken, enz. Ook hij heeft de blauwsloten als jongetje nog meegemaakt. Met het museum als locatie, mochten wij hem interviewen. Filmpje volgt binnenkort! 

Onszelf inleven - met een knipoog naar method-acting 
Blij dat er vandaag de dag geen blauwsloten meer zijn in de letterlijke zin. Ze schijnen enorm gestonken te hebben. Dat blijkt uit alle verhalen en literatuur. Als je erin viel, was je blauw en bijna niet schoon te krijgen. Tijdens carnaval heeft Saskia zich verkleed als zijnde 'in een blauwslôot gevallen' om te 'onderzoeken' wat mensen er (nog) van weten. En dat leverde leuke gesprekken op. Ongeveer 2/3 van de mensen met wie ik sprak (allemaal tussen de 45-60, had er wel eens van gehoord. 

De verhalen van herinneringen en de literatuur vormen inspiratie voor het ontwerp van de 3 kunstwerken. En de uiteindelijke textiele kunstwerken lokken op hun beur ttoekomstdromen uit over levend water in Tilburgse wijken. Waterbewustzijn met textiel!

WEBSITE Blauw Tilburg
MEEDOEN